Maar hoe gezond zijn ze eigenlijk?
Loop eens door de supermarkt en bekijk de ingrediëntenlijst van een paar verschillende producten. Grote kans dat je allerlei E-nummers ziet staan. Je komt ze tegen in snoep, frisdrank, chips, kant-en-klare maaltijden en allerlei andere producten. Deze E-nummers zijn additieven die door de Europese Unie zijn toegestaan in voor menselijke consumptie geschikte levensmiddelen. Het nummersysteem wordt wereldwijd gebruikt. Als een additief in de EU is toegelaten wordt er de letter E aan toegevoegd maar ook additieven die inmiddels niet meer zijn toegelaten, behouden nog de letter E. Maar betekent dat automatisch dat je je geen zorgen meer hoeft te maken? Ik vind van niet. Want al zijn lang niet alle E-nummers schadelijk, er bestaan wel degelijk wetenschappelijke twijfels over bepaalde toevoegingen. Bovendien worden er regelmatig nieuwe dingen ontdekt over de effecten van stoffen die jarenlang als veilig werden beschouwd.
Wat zijn E-nummers?
E-nummer zijn codes voor stoffen die aan voedingsmiddelen worden toegevoegs. Ze worden bijvoorbeeld gebruikt om producten langer houdbaar te maken, meer smaak te geven of ze er aantrekkelijker uit te laten zien. Je kunt daarbij denken aan conserveermiddelen in vleeswaren, kleurstoffen in snoep, verdikkingsmiddelen in sausjes en zoetstoffen.
Niet elk E-nummer is schadelijk of kunstmatig geproduceerd. Zo is E-300 gewoon vitamine C, en komt E-440 (pectine), van nature voor in fruit. Maar er zijn ook synthetische kleurstoffen, kunstmatige zoetstoffen en smaakversterkers waarover al jaren discussies worden gevoerd. Deze stoffen worden onderzocht voordat ze in de EU worden toegelaten, maar het is geen garantie dat er nooit nieuwe gezondheidsrisico’s aan het licht komen. Een goed voorbeeld daarvan is E-171 (titaandioxide). Dit is een witte kleurstof die jarenlang werd gebruikt in voedingsmiddelen. In 2022 werd het niet langer toegelaten in de EU omdat het eventuele schade aan het DNA niet kon uitsluiten. Wetenschappelijke inzichten kunnen dus veranderen.
Omstreden E-nummers
Er zijn een paar E-nummers waarover ik zelf meerdere discussies goede gesprekken met mensen heb gehad omdat ik ze zelf zoveel mogelijk wil vermijden.
E-621 Mononatriumglutamaat
Mononatriumglutamaat, ook bekend als MSG of vetsin versterkt de hartige smaak van voedsel, en het stimuleert je smaakpapillen waardoor je nog meer wilt eten. Een goed voorbeeld van een product met mononatriumglutamaat is chips. Door dit additief eet je zomaar een hele zak leeg. Maar ook de meeste kant-en-klare producten en de mixsausen voor bijvoorbeeld macaroni, chili con carne en spaghetti zijn allemaal voorbeelden van producten met E-621.
Andere benamingen die je tegen kunt komen op een verpakking voor mononatriumglutamaat zijn: MSG, natriumglutamaat, monosodiumglutamaat en ve-tsin.
Wist je dat gistextract ook glutamaat bevat?
Gistextract is niet hetzelfde als E-621, maar bevat van nature glutamaat. Daardoor heeft het net als E-621 een smaakversterkende werking. Ervaar je klachten na het eten van glutamaatrijke producten? Dan is het verstandig om ook op gistextract te letten.
Voorbeelden van producten met Mononatriumglutamaat E-621:
- Kruidenmixen
- Chips
- Bouillonblokjes
- Soepen
- Woksaus
- Satésaus
- Kant en klare maaltijden (pizza, quiche)
Voor fabrikanten is het natuurlijk aantrekkelijk dat jij er meer door gaat eten. Maar hoe zit het met de mogelijke gevolgen voor je gezondheid?
Kan E-621 klachten veroorzaken?
Over mononatriumglutamaat bestaat al jaren discussie. Sommige mensen hebben na het eten van producten met MSG last van hoofdpijn, tintelingen, een warm gevoel of andere lichamelijke klachten. Zelf ervaar ik ook klachten na het eten van bepaalde producten waarin E-621 is gebruikt. Daarom vermijd ik het ook zoveel mogelijk. Vooral bij chips merk ik het direct, maar ook als we eten bij de Chinees hebben gehaald. Maar dat vind ik zo lekker dat ik het er op dat moment voor over heb 😋). Natuurlijk is het niet zo dat iedereen deze klachten krijgt. Het is echter wel iets om in de gaten te houden. Er zijn onderzoeken waarin effecten zoals hoofdpijn, een verhoogde bloeddruk en verhoogde insulinewaarden werden waargenomen, maar andere onderzoeken kunnen dit weer niet bevestigen. Er is dus meer onderzoek nodig.
E-951 Aspartaam
Aspartaam is een kunstmatige zoetstof die veel wordt gebruikt in light frisdranken, suikervrije kauwgom en andere producten zonder toegevoegde suiker. Het levert nauwelijks calorieën en het wordt vaak gebruikt als alternatief voor suiker. Over de langetermijneffecten van deze zoetstof bestaan echter al jarenlang vragen. In 2023 adviseerde de Wereldgezondhiedsorganisatie om zoetstoffen niet te gebruiken als middel voor langdurige gewichtsbeheersing. Het levert volgens hen op de lange termijn geen duidelijk voordeel op voor het verminderen van lichaamsvet. Daarnaast vonden onderzoekers een mogelijk verband met onder andere diabetes type 2 en hart- en vaatziekten. Maar of dat echt door de zoetstoffen werd veroorzaakt staat niet vast. In mijn ogen zijn light producten in ieder geval niet automatisch een gezonde keuze.
Aspartaam en kanker
In 2022 werd er een grootschalig onderzoek gedaan waar zo’n 100.000 volwassen aan deelnamen. De onderzoekers vonden een verband tussen hogere consumptie van kunstmatige zoetstoffen waaronder aspartaam, en een verhoogd risico op bepaalde vormen van kanker. Mensen die aspartaam gebruikten hadden ongeveer 15% meer kans op kanker ten opzichten van mensen die dit niet gebruikten. Dat betekent niet direct dat aspartaam kanker veroorzaakt, want er kunnen ook andere factoren een rol spelen. Maar het is wel iets dat ik serieus zou nemen. Daarnaast classificeerde het kankeronderzoeksinstituut IARC, onderdeel van de Wereldgezondheidsorganisatie, aspartaam als mogelijk kankerverwekkend voor mensen. Die classificatie is echter gebaseerd op beperkte aanwijzingen en het zegt niet hoe groot het risico bij normaal gebruik is.
Voorbeelden van producten met aspartaam zijn:
- Kauwgom
- Light frisdranken
- Multivitamines
- Tandpasta
- Limonade
- Zoetjes
- Light chips
Andere benamingen voor aspartaam zijn: Phenylaline, Candarel, Nutra Sweet, Natrena, Sacharine en sinds kort Amino Sweet.
Kleurstoffen
Waar ik ook kritisch naar kijk zijn synthetische kleurstoffen. Vooral in snoep, frisdrank en andere producten voor kinderen komen kleurstoffen voor die niks anders doen dan een product er aantrekkelijk uit laten zien. Neem bijvoorbeeld E-102, E-104 en E-110. Deze kleurstoffen behoren tot een groep van zes kleurstoffen waarvoor binnen de EU een speciale waarschuwing verplicht is. Op de verpakking moet worden vermeld dat deze kleurstoffen de activiteit of oplettendheid van kinderen nadelig kunnen beïnvloeden. Maar wie leest dat?
Hoe kun je E-nummers vermijden?
Het is niet nodig om alle E-nummers te vermijden. Sommige komen immers van nature voor en er zijn ook E-nummers die een nuttige functie hebben. Maar je kunt wel bewust kiezen welke toevoegingen je liever vermijdt, en dat hoeft helemaal niet ingewikkeld te zijn. Begin gewoon eens met de producten die je elke week koopt en vergelijk ze vervolgens met andere merken. Vaak zijn er wel alternatieven met minder toevoegingen. Neem bijvoorbeeld de kant-en-klare kruidenmixen van de grote merken in de supermarkt. Die bevatten vaak E-621. Een goed alternatief zijn de kruidenmixen van Beltane (te koop bij de Ekoplaza). Maar het is ook heel makkelijk om je eigen kruidenmix te maken van losse kruiden. Online zijn er genoeg recepten te vinden.
Daarnaast kun je E-nummers vermijden door wat vaker te koken met verse ingrediënten. Maak bijvoorbeeld je eigen pastasaus of soep. Je bepaalt dan zelf hoeveel zout, suiker en andere ingrediënten je gebruikt.
Handig boekje om mee te nemen naar de winkel
Ben je nieuwsgierig geworden naar de E-nummers en hun betekenis, dan is het boekje “Wat zit er in uw eten?” van Corinne Gouget een echte aanrader. Het is een kleine gids, makkelijk mee te nemen in je tas, waarin alle E-nummers staan vermeld met hun betekenis. Elk E-nummer in het boekje heeft een kleur gekregen, groen, oranje of rood.
- Groen: wordt tot op heden als onschuldig beschouwd
- Oranje: hierover bestaan tegenstrijdige wetenschappelijke analyses
- Rood: Echt vermijden (giftig, dus gevaarlijk voor de gezondheid)
Een voorbeeld uit het boekje:
E 104 Chinolinegeel (aangegeven in rood)
Synthetische kleurstof
Risico’s: hyperactiviteit, eczeem, slapeloosheid, risico op allergische reacties, mogelijk kankerverwekkend. Verboden in de VS en Australië. Echt vermijden.
Bronnen:
PubMed – Artificial sweeteners and cancer risk
Pubmed – The monosodium glutamate symptom complex
Pubmed – Multicenter, double blind, placebo controlled evaluation of reactions to MSG
EFSA – Safety of glutamates added to food
WHO – Aspartame hazard and risk assessment results
WHO – Advises not to use non-sugar sweeteners for weight control
Europese Unie – Waarschuwing voor zes synthetische kleurstoffen
EFSA – Titanium dioxide E-171 no longer considered safe
Sommige links hier zijn affliate links.
Geef een reactie