Bijna iedereen heeft wel één tot meer verzorgingsproducten in zijn kastje staan, maar waar de meeste mensen werkelijk geen idee van hebben is de betekenis van al de ingrediënten die daarin verwerkt worden en waarvoor ze dienen.
Reclames in tijdschriften en televisie wijzen ons op de voordelen van bepaalde producten door toevoegingen van bijvoorbeeld anti-oxidanten, Q10, collageen en ga zo maar door. Maar wat betekent dat eigenlijk?
Bijna iedereen wee wel dat aqua water betekent, maar daarna volgen namen als Cetearyl Alcohol, Caprylic/Capric Triglyceride, Phenoxyethanol, Linalool en Tocopherol. En dat zijn niet ingrediënten die je dagelijks tegenkomt. Het maakt het daarom lastig om te bepalen of het een goed product is.
Op de voorkant van een verpakking staan vooral de dingen die een fabrikant graag wil dat je ziet zoals natuurlijk, dermatologische getest, voor de gevoelige huid of zonder parabenen. Maar wil je echt weten wat erin zit, dan moet je de kleine lettertjes lezen op de achterkant. In dit artikel laat ik je zien hoe je de ingrediëntenlijst leest en waar je op kunt letten.
Wat is een INCI-lijst?
De lijst met ingrediënten op cosmetica wordt vaak een INCI-lijst genoemd. INCI staat voor International Nomenclature of Cosmetic Ingredients. Binnen Europa moeten cosmetische producten een ingrediëntenlijst hebben. De namen die daarvoor worden gebruikt komen uit een woordenlijst van de de Europese Commissie, die onder andere is gebaseerd op de internationale INCI-benamingen. Daarom zien die namen er vaak ook zo ingewikkeld uit. Als de Nederlandse naam zou worden gebruikt zou het veel makkelijker zijn geweest. Voorbeelden zijn:
- Butyrospermum parkii butter = sheaboter
- Tocopherol = vitamine E
- Simmondsia Chinensis Seed Oil = jojobaolie
Kijk eerst naar de volgorde van de ingrediënten
Je hoeft niet meteen ieder ingrediënt afzonderlijk op te zoeken. Kijk eerst eens naar de volgorde. Stoffen waarvan minder dan 1% in het product zit, mogen na de ingrediënten boven 1% in een andere volgorde worden vermeld. Voor onder andere kleurstoffen gelden aanvullende regels. Dat betekent niet dat je aan een ingrediëntenlijst kunt zien hoeveel er van een bepaalde stof inzit, maar de volgorde geeft je wel informatie. Staat aqua helemaal vooraan, dan is water een belangrijk bestanddeel. En wordt er op een potje crème aangegeven dat er sheaboter inzit, en het staat als derde ingrediënt op de lijst, dan zit er waarschijnlijk meer in dan wanneer het bijna helemaal achteraan staat.
Ik vind het zelf altijd interessant wanneer er op een verpakking in grote letters staat ‘MET ALOË VERA’, of ‘MET ARGAN OLIE’. Draai zo’n verpakking maar eens om en kijk op welke plek dat ingrediënt staat vermeld. Ergens vooraan op de lijst, of helemaal achteraan. Dat zegt vaak al veel.
Wat overigens niet wil zeggen dat het niets doet wanneer het onderaan de lijst staat. Het kan nog steeds een functie hebben. Sommige stoffen zijn maar in een heel kleine hoeveelheid nodig, maar je kunt de marketingclaim daardoor wel wat beter in perspectief plaatsen.
Begin bij de eerste ingrediënten
Begin altijd bovenaan. Je hoeft echt niet alle ingrediënten uit je hoofd te kennen. De eerste ingrediënten vertellen je vaak al veel over de basis van het product. Je ziet bijvoorbeeld:
Aqua
Water. Veel crèmes, shampoos en lotions bestaand voor een groot gedeelte uit water.
Glycerine
Glycerine is een stof die van nature in het menselijk lichaam voorkomt en in cosmetica wordt gebruikt om het vocht vast te houden.
Caprylic/Capric Triglyceride
Een verzachtend ingrediënt dat veel voorkomt in crèmes en lotions.
Cetearyl Alcohol
Alcohol. Dus slecht? Ik dacht eerst altijd van wel, maar niet elke alcohol is hetzelfde. Alcohol, Ethanol en Alcohol Denat zijn vluchtige alcoholen. Ze worden bijvoorbeeld gebruikt als oplosmiddel en kunnen bij sommige mensen de huid uitdrogen of irriteren, zeker wanneer ze hoog in de ingrediëntenlijst staan.
Maar Cetyl Alcohol, Stearyl Alcohol en Cetearyl Alcohol zijn zogenaamde vettige alcoholen. Die worden juist gebruikt om een product dikker, zachter en prettiger smeerbaar te maken. Je kunt dus niet zeggen dat alcohol per definitie slecht is. Net zoals veel andere ingrediënten.
Verschillende soorten ingrediënten en waarvoor worden ze gebruikt
Soms is het handig om te snappen waarom bepaalde ingrediënten in een product zitten.
Vochtbinders
Deze helpen vocht vast te houden. Denk bijvoorbeeld aan:
- Glycerin
- Hyaluronic Acid / Sodium Hyaluronate – hyaluronzuur
- Urea
Oliën, boters en verzachtende stoffen
Deze maken de huid zachter en verminderen vochtverlies. Bijvoorbeeld:
- Simmondsia Chinensis Seed Oil – jojobaolie
- Butyrospermum Parkii Butter – sheaboter
- Helianthus Annuus Seed Oil – zonnebloemolie
- Caprylic/Capric Triglyceride
Reinigende stoffen (Sulfaten/Tensiden)
Sulfaten lossen vet op en verlagen de oppervlaktespanning van water, waardoor het water gaat schuimen. Je ziet dit ingrediënt in ontzettend veel shampoos en kunt het herkennen als SLS of SLES. SLS is een effectieve reiniger, maar het staat ook bekend als een stof die de huid kan irriteren, en wordt zelfs als standaard-irritant gebruikt in dermatologisch onderzoek. Hoeveel last iemand ervan heeft, hangt af van de concentratie, blootstellingsduur en de huid zelf.
Conserveermiddelen
Zodra je water in een product stopt, ontstaat er ook een omgeving waarin micro-organismen kunnen groeien. Daarom worden aan veel cosmetica conserveermiddelen toegevoegd. Een bekend voorbeeld is Phenoxyethanol. Dat ingrediënt kom je regelmatig tegen op lijstjes met ingrediënten die je zou moeten vermijden. Toch heeft het Europese Scientific Committee on Consumer Safety phenoxyethanol als conserveermiddel tot een maximale concentratie van 1% veilig beoordeeld.
Geurstoffen
Als je parfum of aroma ziet staan dan zijn er geurstoffen aan het product toegevoegd. Voor de meeste mensen is dit geen probleem, maar sommige mensen zijn allergisch voor bepaalde geurstoffen en kunnen er jeuk, roodheid of huiduitslag van krijgen.
Daarnaast kun je namen tegenkomen zoals:
- Limonene
- Linalool
- Citral
- Geraniol
- Coumarin
Dit zijn geurstoffen die afzonderlijk op het etiket moeten worden vermeld. Wat goed is om te onthouden is dat deze stoffen ook afkomstig kunnen zijn uit natuurlijke etherishe oliën. ‘Natuurlijk’ betekent dus niet automatisch dat het geen irritatie kan veroorzaken.
Antioxydanten
Een antioxydant is een stof die in staat is de door vrije radicalen in het organisme veroorzaakte beschadigingen te neutraliseren of te verminderen. De vrije radicalen zijn met name verantwoordelijk voor de oxidatie van de cellen, een belangrijk verschijnsel bij het verouderingsproces.
Collageen
Collageen is een lijmvormend eiwit dat een zeer belangrijk onderdeel vormt van het bindweefsel in het lichaam van mensen en dieren. Het wordt gebruikt voor het opvullen van rimpels.
Elastine
Elastine is een elastische proteïne in het bindweefsel. Het zorgt ervoor dat het weefsel in het lichaam weer zijn oorspronkelijke vorm en grootte aanneemt nadat het uitgerekt, ingedrukt of vervormd is geweest.
Zink
Zink is nodig voor het herstellen en vernieuwen van het weefsel. Je ziet het ook vaak in producten tegen acne.
Melanine
Melanine is een organisch pigment wat het DNA beschermt tegen de schadelijke UV straling van het zonlicht.
Hoe zit het met minerale olie?
Vaak aangeduid als paraffine (parraffinum Liquidum) en petrolatum. Deze ingrediënten leggen een beschermend laagje op de huid om vochtverlies uit de huid tegen te gaan. In de oorspronkelijke versie van dit artikel schreef ik ‘Het lijkt goed te helpen bij een droge huid, maar in werkelijkheid sluit het de huid af zodat het de huid juist uitdroogt doordat er geen zuurstof meer bij de huid kan komen en de afvalstoffen worden niet meer afgevoerd. De huid wordt hierdoor monddood gemaakt en raakt verslaafd aan paraffine omdat het niet meer voor zichzelf kan zorgen. Ditzelfde geldt ook voor vaseline‘.
Echter, enige nuance is op zijn plaats. Want ik ben er inmiddels achter dat minerale olie wel goed kan zijn voor tijdelijke bescherming bij extreme droogte of eczeem. Het wordt door dermatologen juist aanbevolen bij een droge huid, eczeem en een beschadigde huidbarrière, omdat het vochtverlies effectief tegengaat en vaak goed verdragen wordt. Het is dus niet een zwart-wit verhaal.
Kijk kritisch naar wat er op de voorkant staat
Sommige termen klinken heel geruststellend als je ze leest, maar het zegt niet altijd iets.
Dermatologisch getest
Staat er dermatologisch getest op het etiket, dan heeft de fabrikant het product laten testen door vrijwilligers of dermatologen, en is het product voor mensen veilig te gebruiken. De tests geven echter geen garantie, want het zegt niet waarop het is getest, en niets over het resultaat van de onderzoeken.
Hypoallergeen
De term hypoallergeen op een etiket suggereert dat er weinig tot geen kans is op allergische reacties. De fabrikant selecteert de ingrediënten op die manier, dat de kans op dit soort reacties minimaal wordt. Maar de term is niet wettelijk beschermd, en ook op hypoallergene producten vallen allergische reacties niet volledig uit te sluiten.
Natuurlijk
‘Natuurlijk’ klinkt misschien beter dan ‘synthetisch’, en het heeft zeker mijn voorkeur, maar je kunt een product daar nooit alleen op beoordelen. Een natuurlijk ingrediënt kan irriteren of een allergische reactie veroorzaken en een synthetisch ingrediënt kan juist heel goed verdragen worden. Kijk dus naar het ingrediënt zelf, niet alleen naar de herkomst.
PH neutraal
Deze term die vaak gebruikt wordt geeft aan dat de zuurgraad van een product dicht ligt bij de zuurgraad van de huid en dat het daarom mild is in gebruik. Het zegt echter niks over de rest van de ingrediënten.
Hoe lees je een etiket?
Wil je kijken of een product geschikt is voor jou persoonlijk? Dan kun je het beste kijken naar de volgende dingen:
1. Kijk naar de eerste ingrediënten om te zien waar het product voornamelijk uit bestaat.
De eerste ingrediënten vormen meestal het grootste gedeelte van het product. Bij een lichte bodylotion is het bijvoorbeeld heel normaal dat ‘aqua’ bovenaan staat. Bij een bodycrème mag je verwachten dat olieën (sheabutter, jojoba olie) ergens bovenaan staan. En bij shampoo zullen reinigende stoffen een belangrijk ingrediënt zijn.
2. Zoek de ingrediënten die voor jou belangrijk zijn
Een product kan wel aan alle veiligheidsregels voldoen en toch jeuk of irritatie bij jou veroorzaken. Kijk dus vooral naar je eigen huid. Is deze gevoelig? Zoek dan naar parfum en bekende geurallergenen zoals:
- Limonene
- Linalool
- Eugenol
- Benzyl alcohol
- Citral
- Geraniol
- Cinnamal en Cinnamyl alcohol
- Hydroxyisohexyl-3-cyclohexene carboxaldehyde (Lyral)
Krijg je snel een droge of geïrriteerde hoofdhuid? Dan is het goed om te kijken naar de reinigende stoffen die worden gebruikt. Zo zie je steeds meer natuurlijke deodorants waarin baking soda wordt gebruikt, maar niet iedereen reageert daar goed op. Is je huid gevoelig voor baking soda zoek dan naar het ingrediënt ‘Sodium Bicarbonate’.
Niet iedereen hoeft dus op dezelfde ingrediënten te letten. Wat voor jou prima werkt, kan bij een ander juist voor irritatie zorgen.
3. Kijk naar de plek van ingrediënten waarmee reclame wordt gemaakt
Staat die arganolie echt hoog op de lijst, of staat hij bijna onderaan?
4. Zoek onbekende ingrediënten op
Kom je een naam tegen die je niet kent? Zoek dan uit wat de stof doet. Kan het irritatie of een allergie veroorzaken? Of zijn er wettelijke beperkingen aan het gebruik? Je kunt meer informatie over een ingrediënt vinden in de Cosmile Europe Database.
Laat je niet direct afschrikken door een lange ingrediëntenlijst, en ga er ook niet automatisch vanuit dat woorden als natuurlijk, hypoallergeen of dermatologisch getest betekenen dat het een goed product voor jou is. Draai het product om en kijk wat er daadwerkelijk in zit.
Wil je graag weten welke ingrediënten je beter kunt vermijden? In mijn artikel Schadelijke stoffen in verzorgingsproducten ga ik daar verder op in.
Geef een reactie